Dịch vụ đổi tiền lẻ, tiền mới lì xì, đi lễ đầu năm: Xử phạt thế nào?
Hàng năm mỗi dịp cận Tết, nhu cầu đổi tiền mới, tiền lẻ để lì xì, đi lễ gia tăng khiến nhiều dịch vụ đổi tiền thu phí trái phép nở rộ trên mạng xã hội.
Chị N.T.H (phường Cầu Giấy, Hà Nội) thắc mắc: “Tôi đang tham khảo dịch vụ đổi tiền Tết và thấy hiện nay có rất nhiều người nhận đổi tiền mới, tiền lẻ với phụ phí từ vài phần trăm đến cả chục phần trăm mệnh giá. Việc đổi tiền như vậy có vi phạm pháp luật không?
Trả lời:
Về mặt pháp lý, việc đổi tiền mới, tiền lẻ không bị cấm nếu được thực hiện tại Ngân hàng Nhà nước hoặc các tổ chức tín dụng được Ngân hàng Nhà nước cấp phép và không thu phí của người dân. Tuy nhiên, mọi hành vi đổi tiền nhằm hưởng chênh lệch, thu lợi từ việc đổi tiền đều là hành vi trái quy định pháp luật.
Thực tế, vào dịp cận Tết, nhiều cá nhân lợi dụng nhu cầu đổi tiền tăng cao để quảng cáo dịch vụ đổi tiền mới, tiền lẻ trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Zalo với lời chào mời “phí thấp, giao dịch nhanh, số lượng lớn”. Các dịch vụ này cung cấp đủ loại mệnh giá, từ 1.000 đồng, 5.000 đồng đến 100.000 đồng, 200.000 đồng, với mức phí dao động từ 3% đến 10% tùy loại tiền và thời điểm đổi. Ngoài tiền mới nguyên seri, còn xuất hiện loại “tiền lướt” đã qua sử dụng nhưng gần như mới, với mức phí thấp hơn.
Không chỉ vi phạm quy định về quản lý tiền tệ, việc đổi tiền qua các dịch vụ tự phát trên mạng xã hội còn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Thực tế đã ghi nhận không ít trường hợp người dân chuyển tiền đặt cọc nhưng bị cắt đứt liên lạc, nhận tiền không đủ số lượng, thậm chí là tiền giả, tiền kém chất lượng. Các cơ quan chức năng đã nhiều lần phát đi cảnh báo về tình trạng lừa đảo liên quan đến hoạt động đổi tiền trái phép trong dịp cao điểm cuối năm.
Theo quy định tại Thông tư số 25/2013/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, chỉ Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng và đơn vị được phép mới được thực hiện hoạt động thu, đổi tiền và chỉ áp dụng đối với tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông. Do đó, việc cá nhân tự ý đổi tiền mới còn giá trị lưu thông để kiếm lời là hành vi không được pháp luật cho phép.
Căn cứ Nghị định số 88/2019/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, cá nhân có hành vi đổi tiền không đúng quy định, thu phí trái phép có thể bị phạt tiền từ 1 đến 2 triệu đồng. Đối với tổ chức vi phạm, mức phạt sẽ tăng gấp đôi, đồng thời buộc nộp lại toàn bộ số tiền thu lợi bất hợp pháp có được.
Mới đây, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng đã ban hành Công văn số 11241/NHNN-TT yêu cầu các ngân hàng và tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán tăng cường quản lý rủi ro, phòng ngừa gian lận, đảm bảo hoạt động thanh toán an toàn, thông suốt trong dịp quyết toán cuối năm và Tết Nguyên đán 2026.
Trước những rủi ro và chế tài xử phạt nêu trên, các cơ quan chức năng khuyến cáo người dân nên chủ động đổi tiền tại các ngân hàng thương mại theo kế hoạch sớm, đồng thời nâng cao cảnh giác, không sử dụng các dịch vụ đổi tiền không rõ nguồn gốc trên không gian mạng, tránh “tiền mất, Tết cũng không trọn vẹn”.
