Nguy cơ virus Nipah xâm nhập Việt Nam: Bộ Y tế cảnh báo khẩn!

Với diễn biến phức tạp của virus Nipah tại Ấn Độ, Bộ Y tế Việt Nam đã ra văn bản hỏa tốc yêu cầu các đơn vị y tế trên toàn quốc chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống và giám sát dịch bệnh, nhằm ngăn ngừa nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam.

Tối 27/1/2026, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh – Bộ Y tế đã phát đi công văn hỏa tốc gửi tới các bệnh viện trực thuộc Bộ, cơ sở y tế các bộ, ngành và Sở Y tế các tỉnh, thành phố, yêu cầu tăng cường công tác giám sát dịch tễ, kiểm soát nhiễm khuẩn và chuẩn bị sẵn sàng phương án ứng phó trong trường hợp phát hiện ca bệnh nghi ngờ.

Theo thông tin từ Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), virus Nipah được phát hiện lần đầu vào năm 1999 tại Malaysia, sau đó ghi nhận ca bệnh trên người tại Bangladesh từ năm 2001 và tiếp tục xuất hiện tại Ấn Độ trong những năm gần đây.

WHO đánh giá bệnh do virus Nipah thường xuất hiện rải rác, quy mô nhỏ nhưng có tỷ lệ tử vong rất cao, dao động từ 40–75% ở các ca nhập viện.

Tại Việt Nam, virus Nipah được xếp vào nhóm bệnh truyền nhiễm nhóm A – nhóm bệnh đặc biệt nguy hiểm, có khả năng lây lan nhanh và gây hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng. Hiện nay, bệnh chưa có vaccine phòng ngừa và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

Virus Nipah lây truyền chủ yếu từ động vật sang người, đặc biệt là dơi ăn quả, thông qua thực phẩm hoặc vật phẩm bị nhiễm virus. Ngoài ra, bệnh cũng có thể lây từ người sang người qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân. Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ 4 đến 14 ngày.

Người nhiễm virus Nipah có thể xuất hiện các triệu chứng ban đầu như đau đầu, đau cơ, nôn, đau họng, sau đó nhanh chóng tiến triển sang chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức, kèm theo dấu hiệu thần kinh của viêm não cấp.

Diễn tiến bệnh thường nhanh và nặng, là nguyên nhân khiến nguy cơ tử vong ở mức rất cao nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Đến thời điểm 27/1, Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc virus Nipah. Tuy nhiên, Bộ Y tế nhận định trong bối cảnh giao lưu, đi lại quốc tế gia tăng, nguy cơ xâm nhập không thể chủ quan. Vì vậy, Bộ đã chỉ đạo tăng cường giám sát tại cửa khẩu, sân bay, khu vực biên giới, các cơ sở y tế và trong cộng đồng, đặc biệt theo dõi chặt chẽ những người trở về từ vùng có dịch trong vòng 14 ngày.

Các bệnh viện được yêu cầu thực hiện nghiêm việc cách ly, kiểm soát nhiễm khuẩn, trang bị đầy đủ phương tiện phòng hộ cá nhân cho nhân viên y tế, bảo đảm an toàn khi tiếp xúc với các trường hợp nghi ngờ nhiễm bệnh.

Đồng thời, Bộ Y tế cũng phối hợp chặt chẽ với WHO và các quốc gia để cập nhật diễn biến dịch bệnh và điều chỉnh biện pháp phòng, chống phù hợp.

Để chủ động phòng, chống virus Nipah, Bộ Y tế khuyến cáo người dân hạn chế đến khu vực có dịch nếu không thật sự cần thiết.

Người trở về từ vùng dịch cần tự theo dõi sức khỏe trong 14 ngày; nếu xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như đau đầu, nôn, đau họng, chóng mặt, lú lẫn hoặc co giật, cần nhanh chóng liên hệ cơ sở y tế gần nhất và thông báo rõ yếu tố dịch tễ.

Người dân cần bảo đảm an toàn thực phẩm, thực hiện nguyên tắc ăn chín, uống sôi, rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn; không sử dụng trái cây có dấu vết bị động vật cắn, tránh uống các loại nhựa cây sống chưa qua chế biến.

Đồng thời, cần hạn chế tiếp xúc với dơi ăn quả và các động vật có nguy cơ cao, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc với động vật.

Khi chăm sóc người nghi ngờ mắc bệnh, cần sử dụng khẩu trang, găng tay và phương tiện bảo hộ, sau đó vệ sinh tay đúng cách.

Giới chuyên môn nhận định, dù nguy cơ virus Nipah xâm nhập Việt Nam hiện được đánh giá là thấp, nhưng phát hiện sớm, cách ly kịp thời và thay đổi hành vi phòng bệnh vẫn là yếu tố then chốt để ngăn chặn một mầm bệnh có tỷ lệ tử vong thuộc nhóm cao nhất hiện nay.