Nguy cơ tiền bẩn được “rửa” qua ví điện tử, tiệm cầm đồ

Ngày: 2021-11-15 10:33:55
  

Hiện nay, tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao có diễn biến phức tạp. Các đối tượng là người Việt Nam liên kết, móc nối với các đối tượng ở nước ngoài sử dụng nhiều thủ đoạn để lừa đảo. Sau khi chiếm được tiền của người bị hại qua tài khoản ngân hàng, các đối tượng đã chuyển tiền qua nhiều tài khoản ngân hàng khác nhau để mua, bán tiền ảo trên các sàn giao dịch tiền ảo (Huobi, Biance) rồi rút tiền ở nước ngoài để chiếm đoạt.

Lạm phát nhiều quốc gia cao lịch sử, áp lực với chính sách tiền tệ rất lớn

Trả lời câu hỏi của đại biểu Quốc hội liên quan chính sách tiền tệ và gói kích cầu, Thống đốc Nguyễn Thị Hồng cho biết, lạm phát năm 2020 có thể đạt dưới 4% nhưng năm 2022, rủi ro lạm phát có áp lực rất lớn. Khi nền kinh tế thế giới đã và dần phục hồi, giá cả hàng hóa đang có xu hướng gia tăng, một số mặt hàng như xăng dầu đã tăng rất cao, nhiều nước phát triển đã ghi nhận mức lạm phát cao nhất lịch sử. Kinh tế Việt Nam lại có độ mở rất lớn, tỷ lệ xuất nhập khẩu/GDP hơn 200% nên rủi ro nhập khẩu lạm phát là rất lớn.

Theo Thống đốc, hiện nay, hàng loạt ngân hàng trung ương trên thế giới đã phải dừng chính sách nới lỏng tiền tệ, có 65 lượt tăng lãi suất của các ngân hàng trung ương trên thế giới, cho thấy áp lực điều hành chính sách tiền tệ rất lớn.

Bên cạnh nhiệm vụ đảm bảo ổn định vĩ mô, nhiệm vụ quan trọng nữa của NHNN là phải đảm bảo an toàn hệ thống. Hiện tại, nợ xấu đang dấu hiệu tăng nhanh. Thời gian qua, các ngân hàng đã nỗ lực giảm lãi suất bằng chính nguồn lực tài chính của mình.  Nếu tình hình tài chính ngân hàng suy giảm sẽ ảnh hưởng khả năng chi trả và an toàn hệ thống.

Việt Nam cũng từng có bài học lớn do tăng trưởng tín dụng cao. Năm 2008, chúng ta thực hiện gói hỗ trợ lãi suất, lạm phát năm 2011 có lúc lên tới 18%. Cho nên, nếu kích cầu không tính toán cẩn thận, lạm phát sẽ quay trở lại.

Chính vì vậy, liên quan đến gói kích cầu, Thống đốc cho biết đang phối hợp với Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch và Đầu tư để tính toán các gói hỗ trợ lãi suất với quy mô, liều lượng hợp lý trên cơ sở đảm bảo an toàn, ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và đảm bảo an toàn của hệ thống ngân hàng.

Kinh doanh cầm đồ là lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro cao về rửa tiền

Không thể cho vay dưới chuẩn

 Liên quan đến chất vấn của đại biểu Quốc hội Nguyễn Tạo (Lâm Đồng) về tăng trưởng tín dụng và khả năng tiếp cận vốn của người dân, doanh nghiệp, Ngân hàng Nhà nước cho biết, năm nay, tín dụng tăng ngay từ đầu năm và tăng cao hơn so với năm 2020. Tính đến ngày 26/10/2021, tín dụng tăng 8,13% so với cuối năm 2020 và tăng 14,26% so với cùng kỳ năm 2020.

Trong bối cảnh tín dụng tăng trưởng khả quan hơn cùng kỳ năm ngoái, Ngân hàng Nhà nước cho rằng, không nên nới lỏng điều kiện cấp tín dụng theo đề nghị của đại biểu vì sẽ làm giảm chất lượng nợ, gia tăng nợ xấu.

"Cần cân nhắc hết sức kỹ lưỡng để tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất - kinh doanh nhưng vẫn đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, thị trường tiền tệ và an toàn hoạt động của các tổ chức tín dụng", Thống đốc Ngân hàng Nhà nước khẳng định.

Ngân hàng Nhà nước minh chứng cuộc khủng hoảng nợ dưới chuẩn tại Mỹ năm 2007 bắt nguồn từ việc trong giai đoạn 2003 - 2005, các ngân hàng tại Mỹ đã hạ chuẩn cho vay, mở rộng tín dụng đến những người vay không đảm bảo điều kiện vay vốn (người vay dưới chuẩn). Lượng nợ xấu tích tụ khi người vay dưới chuẩn không thể trả nợ sau đó đã khiến nhiều ngân hàng phá sản từ cuối năm 2006, tác động lan truyền trên toàn hệ thống và dẫn đến khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007 - 2008.

Do vậy, để tăng khả năng tiếp cận vốn, ngoài những giải pháp từ ngành ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước cần có sự phối hợp đồng bộ từ các chính sách khác về tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh theo chủ trương của Quốc hội, Chính phủ.

Khi hoạt động sản xuất - kinh doanh được khơi thông, phương án kinh doanh khả thi, sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận vốn. Ngân hàng Nhà nước cũng sẽ tiếp tục điều hành tiền tệ hợp lý, tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng sẵn sàng cung ứng vốn cho doanh nghiệp.

Dùng tài khoản ngân hàng mua bán tiền ảo, tẩu tán tiền bẩn

Cử tri Thái Nguyên lo ngại vì hiện tượng một số cá nhân lợi dụng hiện tượng mở tài khoản ngân hàng dễ dãi để đánh bạc, lừa đảo sau đó tẩu tán bằng kênh tiền ảo (sàn Huobi, Biance) rồi rút tiền ở nước ngoài để chiếm đoạt. Việc chưa có quy định chặt chẽ trong việc đăng ký, quản lý, sử dụng tài khoản ngân hàng, nên một người có thể lập nhiều tài khoản ngân hàng khác nhau để lợi dụng thực hiện nhiều hành vi vi phạm pháp luật như: tham ô, nhận hối lộ, tổ chức đánh bạc… gây khó khăn cho công tác điều tra, truy vết và xử lý tội phạm.

Vì vậy, cử tri Thái Nguyên đề nghị NHNN có quy định chặt chẽ đối với việc đăng ký, quản lý, sử dụng tài khoản ngân hàng, nhất là đối với việc đăng ký, quản lý, sử dụng tài khoản ngân hàng có giao dịch nước ngoài.

Liên quan đến đề nghị của cử tri, Thống đốc NHNN đã có văn bản trả lời. Theo đó, Thống đốc NHNN khẳng định, hiện nay đã có rất nhiều quy định liên quan đến việc mở và sử dụng tài khoản ngân hàng để thực hiện các giao dịch thanh toán, chuyển tiền xuyên biên giới ra nước ngoài cũng như các quy định về phòng chống rửa tiền.

Thời gian qua, NHNN đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố, các TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài nhằm thông tin, cảnh báo, hướng dẫn thực hiện các quy định của pháp luật về mở và sử dụng tài khoản thanh toán, quản lý ngoại hối, thanh toán quốc tế và phòng, chống rửa tiền. NHNN cũng phối hợp chặt chẽ với các Cơ quan chức năng, Cơ quan điều tra thuộc Bộ Công an trong trao đổi, cung cấp thông tin về hoạt động tội phạm liên quan đến lĩnh vực thanh toán, thông tin báo cáo giao dịch đáng ngờ để xử lý nhiều vụ việc gian lận, phạm tội liên quan mở và sử dụng tài khoản thanh toán.

Ảnh minh họa

Rửa tiền qua ví điện tử, p2p lending, cầm đồ, tiền ảo

Nhiều đường dây đánh bạc, sàn tiền ảo, sàn ngoại hối (forex) lừa đảo thời gian qua sử dụng ví điện tử, khiến cơ quan chức năng lo ngại. Cụ thể, chỉ tính riêng từ đầu tháng 11 đến nay, đã có 3 đường dây đánh bạc quy mô hàng chục đến hàng trăm nghìn tỷ bị triệt phá.

Điểm chung để tham gia các đường dây đánh bạc trên là người chơi phải nạp tiền mua tiền ảo bằng các phương thức như nạp thẻ viễn thông, thanh toán ví điện tử (Viettel Pay, Momo). Số tiền thu được từ các con bạc sẽ được các đối tượng trên chuyển thành tiền mặt thông qua thẻ sim điện thoại, ví điện tử…

NHNN tỏ ra lo ngại khi liên tiếp phát hiện các vụ đánh bạc liên quan đến ví điện tử. Theo đánh giá của NHNN, mặc dù mang lại rất nhiều tiện ích, song ví điện tử cũng đang có dấu hiệu bị lợi dụng cho các hoạt động bất hợp pháp (đánh bạc, cá độ, lừa đảo…).

Thống kê của NHNN cho thấy, hiện cả nước có gần 90 triệu tài khoản ví. Tốc độ tăng trưởng của ví điện tử những năm qua thường lên tới 3 con số, cao hơn rất nhiều lần so với tăng trưởng của thẻ ngân hàng, giao dịch Internet banking. Đáng nói là, trên 90% ví điện tử đã có sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài. Nếu không siết chặt quản lý ví điện tử, nguy cơ sẽ phải đối mặt rất nhiều hệ lụy, không chỉ là lợi dụng để đánh bạc, lừa đảo.

Chính vì vậy, NHNN đang nghiên cứu sửa Luật Phòng chống rửa tiền năm 2012 theo hướng bổ sung 4 nhóm đối tượng rủi ro cao vào diện bắt buộc báo cáo, bao gồm: Ví điện tử, tiền ảo, cho vay P2P, cầm đồ.

Tương tự, dịch vụ p2p lending cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro (rủi ro cho vay, rủi ro thông tin, rủi ro phòng chống rửa tiền, rủi ro an ninh mạng...) tác động bất lợi, bất ổn đến an sinh xã hội.  Cũng giống như lĩnh vực tiền ảo, tài sản ảo, pháp luật Việt Nam hiện nay chưa có quy định về hoạt động cho vay trực tuyến, nhưng cũng không có quy định cấm đối với hoạt động này.

Đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng, dịch vụ cầm đồ đang có dấu hiệu “biến tướng” tiếp tay cho hoạt động “tín dụng đen”, là nơi tiêu thụ các tài sản do phạm tội mà có do đó tiếp tay cho tội phạm lừa đảo, trộm cắp, cờ bạc… trong thời gian qua.

Luật gia ĐỖ MINH CHÁNH

(Trung tâm Tư vấn pháp luật TP. Hồ Chí Minh)

TIN CHUYÊN MỤC LIÊN QUAN